امام خمینی به چه کسی لقب "فقه سیار" داد

رسم پارسایی، مجموعه درس های اخلاقی مرحوم آیت الله حاج شیخ علی پناه اشتهاردی عنوان کتابی بود که چند روز قبل توسط مدیر حوزه های علمیه رونمایی شد. آیت الله مقتدایی، درس های اخلاقی آیت الله اشتهاردی را اخلاق سیار حوزه دانست و از عموم طلاب و فضلا خواست برای متخلق شدن بر اخلاق الهی، روزانه به این کتاب مراجعه کنند.
 
محسن اصلانی اشتهاردی آخرین فرزند مرحوم آیت الله اشتهاردی، ناگفته های خواندنی از زوایای مختلف زندگی زاهدانه این عالم وارسته را بازگو کرد که به بهانه رونمایی از کتاب اخلاقی «رسم پارسایی» تقدیم مخاطبان ارجمند می گردد.
 
آنچه می خوانید اظهارات فرزند آیت الله اشتهاردی است:
 
نام اصلی او علی پناه اصلانی اشتهاردی است، ایشان یکی از علمای ساکن قم بود که به سال 1296 در اشتهارد متولد و در شامگاه 18تیر 87 بر اثر حمله قلبی بین نماز مغرب و عشاء در مدرسه مبارکه فیضیه به جوار حق پیوست.
 
این عالم وارسته از دوازده سالگی دروس حوزوی را آغاز و در 1320 به حوزه علمیه قم هجرت کرد و دروس سطح را نیز در محضر اساتید بزرگ حوزه همچون آیات عظام مرعشی نجفی، مرتضی حائری، گلپایگانی، خوانساری و امام خمینی (ره) به پایان برد.
 
سپس درس خارج فقه و اصول را نزد آیات عظام بروجردی، اراکی، گلپایگانی، حجت کوه کمره ای، سید محمدتقی خوانساری، سید صدرالدین صدر (پدر امام موسی صدر) و امام خمینی(ره) فرا گرفت.
 
 مهم ترین اثر مکتوب ایشان یک دوره کتاب فقهی در شرح عروة الوثقی به نام «مدارک العروة» است که در ?? جلد تدوین شده است. درس اخلاق ایشان نیز در بین طلاب مشهور بود.
 
التعالیم الاخلاقیة، القرآن و العقل، ایضاح الفوائد، رد کتاب شهید جاوید، حکومت انبیاء و ائمه (علیهم السلام)، واجبات مجلس فقها، واجبات مجلس شوری اسلامی و لماذا التغریب از دیگر آثار اوست.
 
 * به اشتهاردی معروف شد
 
در زمان آیت الله العظمی بروجردی(ره) و قبل از دهه 50، پدرم به نام آقا شیخ علی پناه معروف بودند و از ده سال قبل از پیروزی انقلاب، به اشتهاردی معروف شدند و تا زمان رحلت هم به همین نام، شهرت داشتند، اما قدما همچنان ایشان را شیخ علی پناه می شناختند.
 
 
 
* درس و بحث طلبگی
 
 تا 16سالگی که در منطقه اشتهارد بودند، بر اساس نوشته های خودشان، دروس سطح را تا "لمعتین"(شرح لمعه) خوانده بودند؛ البته اشتهارد به دلیل حالت مذهبی که از قدیم الایام تا کنون داشته، هنوز هم طلبه های زیادی را در خود دارد؛
 
در زمان پدرم، شخصی به نام آقای حاج شیخ یحیی تقوی بود و از نظر اخلاقی، خیلی زیاد روی آیت الله اشتهاردی(ره) تأثیر گذاشته بود، آقا شیخ یحیی تقوی، در مسجدی به نام مسجد چهارمحله حضور می یافت و دروس سطح حوزه مانند، شرح لمعه و منطق را تدریس می کرد؛ آیت الله اشتهاردی(ره)، به دلیل علاقه ای که به تعلیم و تعلم داشتند، بعد از این که تا 11سالگی علوم قرآنی را خواندند، در کلاس های آقا شیخ حاضر می شدند و به این ترتیب به سمت ادبیات عرب کشیده شدند.
 
* پشت درب کلاس درس را گوش می کرد
 
به دلیل این که آیت الله اشتهاردی در سن یک سالگی پدر خود را از دست داده بوده و متعاقب آن به دلیل وضعیت نامناسب مالی که برای خود و خانواده شان پیش آمده بود، مادر ایشان اصرار داشتند که به کار اقتصادی مشغول شود، تا بتواند با کسب درآمدی زندگی خود را بگذراند؛ اما با این وجود، بازهم آیت الله اشتهاردی در پشت درب کلاس های آقا شیخ یحیی می نشست و به درس دادن ایشان گوش می داد.
 
* شب تا صبح کتب امانی را مطالعه می کرد
 
بعد از این که آقا شیخ متوجه می شود آیت الله اشتهاردی در پشت درب کلاس می نشیند و به درس ها گوش می دهد، از ایشان می پرسد، چرا در سر کلاس حاضر نمی شوی؟ آیت الله اشتهاردی در پاسخ می گوید به دلایل مشکلات مالی و این که نمی توانم کتاب ها را تهیه کنم، سر کلاس حاضر نمی شوم که آقا شیخ یحیی در پاسخ می گوید؛ من کتاب های لازم را از شب تا صبح در اختیار شما می گذارم، تا صبح آن را مطالعه کرده و پس از آن برای تدریس به من پس دهید.
 
* به کشاورزی می پرداخت
 
پدرم با اخوی بزرگ خود، به کشاورزی می پرداخت، مادرشان هم در خانه گندم ها را آسیاب می کرد؛ خود آیت الله اشتهاردی می گفت؛ وقتی پدرم مرحوم شد، از نظر مالی، چیزی نداشت که برای خانواده اش باقی بگذارد.
 
مرحوم آیت الله اشتهاردی علاقه و اصرار زیادی به ادامه تحصیل داشتند، حال آن که خانواده اش، دوست داشتند به کاری مشغول باشد تا ضعف مالی خانواده جبران شود.
 
* الهام شعر  «تا جان نکنی...» در خواب
 
پدرم می گفت، زمانی که به امام زمان(عج)، متوسل شدم، شعر (تا جان نکنی ...) در خواب به من الهام شد؛ من بعد از این الهام، متوجه شدم که برای ادامه تحصیل باید به قم سفر کنم.
 
* ورود به قم
 
در آن زمانی که پدرم قصد سفر به قم را داشت، 4ماهی به سرنگونی حکومت رضاخان مانده بود؛ زمان رسیدن ایشان به قم، با سخت گیری های حکومتی نسبت به روحانیت مصادف بود، به همین دلیل ورود و خروج روحانیت به شهر قم با مشکل مواجه بود.
 
با احتساب تاریخ تولد آیت الله اشتهاردی و تاریخ سقوط رضاخان، می توان فهمید که در زمانی که آیت الله اشتهاردی(ره) در قم حضور یافته بودند، 18 یا 19 سن داشته اند؛ در مسیر راه و زمانی که ایشان به سمت قم حرکت می کردند، شخصی با ایشان رو به رو می شود و می گوید، به دلیل این که شما هم اکنون 18 یا 19 ساله هستید، ممکن است مأموران حکومتی به دلیل خدمت سربازی، برایتان مشکل ایجاد کنند؛ این فرد با دست کاری شناسنامه پدرم، سن ایشان را در شناسنامه کوچکتر می کند؛
 
* شناسنامه ام را دستکاری کرده ام!
 
زمانی که پدرم به شهر قم می رسند، پلیس شناسنامه ایشان را می بیند و از ایشان می پرسد، چند سال دارید، در پاسخ می گویند سن واقعی من 18یا 19سال است و اگر در شناسنامه 15سال را نشان می دهد، به این دلیل است که آن را با کمک یکی از بندگان خدا، دست کاری کرده ام تا برای ورود به حوزه علمیه و خواندن درس طلبگی با مشکل خدمت سربازی رو به رو نشوم.
 
* می خواهم درس امام صادق (ع) بخوانم، نمی توانم دروغ بگویم!
 
پلیس از او می پرسد، حال که چنین کرده ای ،پس چرا راستش را می گویی؟، آیت الله اشتهاردی می گویند، من می خواهم درس امام صادق(ع) بخوانم، نمی توانم کار خود را با دروغ شروع کنم؛ پدرم بارها می فرمود درسی که با دروغ شکل گیرد، درس نیست، پس از این جریان، پدرم را به شهریار بر می گردانند.
 
بعد از آن که آیت الله اشتهاردی(ره) را از قم به شهریار باز می گردانند، ایشان در شهریار کلاس درسی را که زیر نظر اداره ای شبیه به آموزش و پرورش امروزی بود، دایر می کنند و برای آن ماهیانه 9تومان که مبلغ زیادی در آن زمان بود را دریافت می کردند؛ قبل از قبول مسئولیت برگزاری کلاس، شرط کرده بودندکه تنها برای شاگردان ذکور درس دهد؛ البته نباید این موضوع را این گونه تعبیر کرد که آیت الله اشتهاردی ضد خانم ها بودند، بلکه به دلیل این که ایشان در آن زمان مجرد بودند، از تدریس دختر ها و رو به رویی با نامحرم پرهیز می کردند.

 
* کسی که ضربَ ضربا بداند، مهم است!
 
همزمان با حضور آیت الله اشتهاردی در شهریار، آقای حاج شیخ حسین لنکرانی، از علمای مبارز زمان رضاخان هم که به دلیل فعالیت های سیاسی اش از تهران به شهریار تبعید شده بود، در آن شهر حضور داشت، و متعاقبا با آیت الله اشتهاردی رو به رو می شد، آقای حاج شیخ حسین لنکرانی گرچه زیاد در سطح جامعه معروف نشدند، اما از علم بالایی برخوردار بود و تألیفات بسیاری را به جای گذاشت؛ این عالم مبارز زمان رضاخان، که حدودا 20سال از امام خمینی(ره) هم بزرگتر بود، به دلیل سن بالایی که داشت، روی آیت الله اشتهاردی تأثیر فراوانی گذاشت؛ ایشان مدام به مرحوم پدرم می گفتند، کسی که در این منطقه ضربَ ضربا بداند، خیلی مهم است.
 
* پیاده روی 20، 30 کیلومتری
 
حاج شیخ حسین لنکرانی، برای من تعریف می کردند، پدر شما، برای حضور در کلاس های درسی که مسئولیت آن را قبول کرده بود و مکان آن در امامزاده بی بی سکینه ای که در اطراف شهریار قرار داشت، حدود 20 یا 30 کیلومتر را پیاده طی می کرد.
 
* شب پشت دروازه شهر می ماند تا مزاحم سربازان نشوند!
 
جالب است آیت الله اشتهاردی حتی گاهی اوقات، بعد از پیمودن 20یا 30 کیلومتر پیاده روی خسته کننده، برای رسیدن به کلاسی که نسبت به برگزاری آن تعهد کرده بود، در ساعات نیمه شب به دروازه شهر شهریار می رسید، (در آن زمان، به علت نبود امنیت، شب ها دروازه شهر ها را می بستند)، ساعت هایی را پشت دروازه شهر منتظر می ماند، تا سربازان در را باز کنند و وقتی که سربازان ایشان را می دیدند، می پرسیدند چرا همان لحظه ای که می رسید، ما را مطلع نمی کنید تا در را برای شما باز کنیم، می گفت "اگر در نیمه شب در می زدم، شما از خواب بیدار می شدید و من مرتکب گناه می شدم". 
 
بعد از سه سال حضور پدرم در شهریار و دایر کردن کلاس های درس، وقفه ای بین دوران تحصیل ایشان به وجود می آید؛ چرا که راه ورود به حوزه برایشان میسر نبود.
 
*کسب و کار را رها کرد!
 
پس از اصرار خانواده مبنی بر داشتن شغلی برای کسب درآمد، توسط دایی های ایشان که افراد موجهی در تهران بودند، به عنوان شاگرد بازاری در بازار تهران کارهای حساب و کتاب را انجام دهد، مشغول به کار می شود؛ زمان حضور او در بازار تهران همزمان با زمان کشف حجاب بود که به همین دلیل به صاحب مغازه اعلام می کند دیگر نمی خواهد در بازار کار کند.
 
* شاید اگر در بازار تهران می ماند ...
 
شاید اگر آیت الله اشتهاردی در بازار تهران می ماند، بعد از مدتی به یک بازاری معروف تبدیل می شد و از نظر سرمایه و دارایی های مالی به حدی می رسید که قابل مقایسه با وضعیت مالی زندگی اش نبود، اما به دلیل اعتقادات محکمی که داشت، تحمل دیدن وضعیتی که از سیاست کشف حجاب در جامعه آن روز پدید آمده بود را نداشت؛ به همین دلیل از بازار تهران بیرون آمد و پس از سرنگونی رضاخان، بی درنگ در شهریور ماه1320، راه حوزه علمیه قم را در پیش گرفت.
 
* ورود به حوزه علمیه قم
 
پس از آن که آیت الله اشتهاردی(ره)، به حوزه علمیه قم وارد می شود، چند نفری از جمله امام خمینی(ره) امتحان ورودی حوزه را از طلاب می گرفتند، که آیت الله اشتهاردی با قبولی در امتحان، موفق به گرفتن حجره در مدرسه فیضیه می شود.
 
*اساتید آیت الله اشتهاردی(ره)
 
ابتدای ورود ایشان، به مدرسه فیضیه، همزمان با آیت الله العظمی حاج شیخ عبدالکریم حایری(ره) بود؛ پس از مدتی درس هایی را از اعلام ثلاث فرا گرفت؛ البته بیشتر درس خارج فقه را نزد این اساتید بزرگ خواند و دروس سطح را از حضرات آیات گلپایگانی، سید عبدالکریم قائینی، سیدصادق شریعتمداری و شیخ مرتضی حائری(فرزند شیخ عبدالکریم) فرا گرفت؛ همزمان با تحصیل دروس سطح، درس اخلاق را نزد امام خمینی(ره) و دروس فلسفه و کلام را نیز نزد علامه طباطبایی(ره) و سید احمد خوانساری فرا گرفت؛ همچنین به دلیل همسایگی آیت الله سید احمد خوانساری، ایشان تأثیر بسیار زیادی در شخصیت آَیت الله اشتهاردی(ره) گذاشت.
 
پدرم علاوه بر آن که در درس خارج فقه اعلام ثلاث شرکت می کرد، در دروس خارج فقه علامه طباطبایی و سید محمد خوانساری(پدرخانم آیت الله اراکی) و در نهایت آیت الله العظمی بروجردی(ره) هم شرکت می کرد.
 
* تالیف شرح عروة یکی از عنایات امام زمان (عج)
 
در زمانی که آیت الله العظمی بروجردی(ره)، به تازگی از حوزه نجف به حوزه قم آمده بودند، می توان آیت الله اشتهاردی(ره) را جزء مجتهدان برشمرد؛ علت این امر هم شاید شرکت در دروس اعلام ثلاث بود؛ یکی دیگر از دلایلی که می توان در آن زمان هم ایشان را جزء مجتهدان دانست، تدوین کتاب (مدارک العروه) که یک دوره 30جلدی فقه استدلالی است، تدوین (شرح عروه) که این کتاب را همانند یک نظریه پرداز شرح دادند، آن هم در شرایط اواخر دهه20 و با آن امکانات در حد صفر آن روز، که خود آیت الله اشتهاردی(ره)، تألیف (شرح عروه) را یکی از عنایات امام زمان(عج) می دانستند.
 
*چگونگی عنایت خاص امام زمان(عج) در تألیف (شرح عروه)
 
آیت الله اشتهاردی(ره)، خاطره ای را نقل می کردند، در سال 1320 که ایشان تمایل داشتند (عروه الوثقی) که حاشیه آقای قمی بود و یکی دیگر هم حاشیه آیت الله بروجردی بود، را تهیه کنند، به کتاب فروشی در نزدیکی حرم حضرت معصومه(س) مراجعه می کنند؛ متوجه می شوند، قیمت تهیه این کتاب ها 3 تومان است، به فروشنده اصرار می کند که تخفیفی را برای او قائل شود، اما زمانی که فروشنده کتاب راضی به تخفیف نمی شود، ایشان، با ناراحتی شدید و بادلی شکسته به حضرت ولی عصر(عج) متوسل می شوند؛ زمانی که به حجره بر می گردد و مشغول مطالعه می شود، فردی از بیرون حجره چیزی را به امانت از ایشان می خواهد، آیت الله اشتهاردی هم به او می دهند و پس از آن که آن شخص کار خود را انجام داد، امانت را بر می گرداند، وقتی به سراغ آن می رود، متوجه می شود آن شخص زمانی که امانت را بازگردانده است، 3تومان پول در درون آن قرار داده است، با آن 3تومان، کتب مذکور را خریداری می کنند و مطالعه این کتب، مقدمه ای، بر تألیف کتاب (شرح عروه) می شود و بدین ترتیب تدوین شرح عروه را عنایت ویژه امام زمان(عج) دانستند.
 
*آیت الله العظمی بروجردی(ره)، ایشان را مجتهد مسلم معرفی کرد
 
چاپ کتاب (شرح عروه) به زمان آیت الله العظمی بروجردی بر می گردد، این مرجع بزرگوار، پس از مطالعه اولین جلد این کتاب، اجازه اجتهاد آیت الله اشتهاردی را اعلام، و ایشان را به عنوان مجتهد مسلم معرفی می کنند؛ البته کتاب (مدارک عروه) که اخیرا تجدید چاپ شده است، در 30جلد است، که چاپ اول آن هم به زمان آیت الله العظمی بروجردی(ره) بر می گردد.
 
پدرم جزء گروهی بود که از طرف آیت الله العظمی بروجردی(ره)، روی کتاب (جامع الاحادیث شیعه) کار می کردند، غیر از ایشان افراد دیگری نیز بودند که همگی آن ها از دنیا رفته اند و تنها فردی که از میان آن گروه باقی مانده است، آیت الله العظمی صافی گلپایگانی است.
 
* دقت آیت الله العظمی بروجردی(ره)
 
باید توجه داشت آیت الله العظمی بروجردی(ره)، دقت بسیار خاصی داشتند که افراد پیرامونی خود را از اشخاصی انتخاب کنند که از نظر فقه تسلط کافی داشته و به همین دلیل به افراد بسیار خاصی عنایت داشتند.
 
*بعد از درس اخلاق امام خمینی(ره)، دنیا را لهو و لعب می دید
 
می توان گفت بیشترین کسی که از نظر معنوی روی شخصیت وجودی آیت الله اشتهاردی(ره) تأثیرگذار بود، امام خمینی(ره) بود.
 
قبل از آن که کتاب(مدارک العروه) در اواخر عمر آیت الله اشتهاردی(ره) تجدید چاپ شود، عده ای از شاگردان، از ایشان خواستند در باره تأثیر امام خمینی(ره) بر روی زندگی اش چیزی بگوید، ایشان در مقدمه همین کتاب که قرار بود تجدید چاپ شود، درس اخلاق امام خمینی(ره) و اثرات آن بر روی شاگردان را به خوبی شرح دادند و بیان کردند که درس اخلاق امام خمینی(ره) بر روی تمامی افرادی که در آن شرکت می کردند، تأثیرات فراوانی داشت، این تأثیر به حدی بود که وقتی از درس اخلاق امام خمینی(ره) بیرون می آمدیم، دنیا را لهو و لعب می دیدیم.
 
البته غیر از امام خمینی(ره)، افراد دیگری هم روی آیت الله اشتهاردی(ره) اثرگذار بودند، که از آن جمله می توان به حضرت آیات اراکی و سید احمد خوانساری اشاره کرد.
 
*طولی نکشید که تدریس خارج فقه را رها کرد
 
از همان اواخر دهه 20 که با ورود آیت الله العظمی بروجردی(ره) به قم همراه بود، تدریس را در سطح خارج فقه شروع کرده بودند و درس های غیر خارج فقه را به صورت خصوصی تر تدریس می کردند؛ اما عمده فعالیت شان که مربوط به کرسی های نظریه پردازی و بحث های روز بود را از اوایل دهه 30آغاز کردند، اما طولی نکشید که تدریس درس خارج فقه را رها می کنند.
 
* به دو دلیل دروس سطح حوزه را تدریس می کرد
 
این کار پدرم دو علت عمده داشت؛ یکی مربوط به حالت شخصی، معنوی و اخلاقی ایشان بود که بیان می کرد، چون به این نتیجه رسیدم فعالیت علمی شهید ثانی، خالصا برای اهل بیت(ع) بود و در همین راه هم شهید شد، اعتقاد دارم که تدریس کتاب شهید ثانی(لمعه) باعث برکت معنوی زندگی می شود؛ بنابراین تا آخر عمر تدریس (لمعه) را ترک نکردند؛ ضمن این که اعتقاد داشتند اگر کسی واقعا (لمعه) را بیاموزد و با تسلط کامل آن را در وجود خود وارد کند، با تبدیل شدن به یک صاحب نظر، به سطح اجتهاد نزدیک شده است.
 
* مهم ترین دلیل ترک تدریس خارج فقه
 
البته علت اصلی که باعث شد آیت الله اشتهاردی(ره)، تدریس درس خارج فقه را رها کند، چیز دیگری بود؛ ایشان سال های سال که تا 10سال پیش هم ادامه داشت، به عنوان ممتحن به همراه آیت الله بنی فضل(ره) در حوزه علمیه قم فعالیت می کردند؛ در طول سالیان درازی که به عنوان ممتحن در حوزه علمیه قم فعالیت می کرد، یک بار که از یکی از طلاب امتحان می گرفت، آن طلبه جمله ای را به غلط قرائت می کند، وقتی طلبه تلفظ صحیح را از زبان آیت الله اشتهاردی می شنود، می گوید؛ استاد ما به من همان گونه که قرائت کرده ام به ما آموخته است؛ در همین لحظه آیت الله اشتهاردی(ره) به آیت الله بنی فضل(ره) و دیگر دوستان خود رو می کند و می گوید، اشکال از ماست که سطح را رها کرده و به تدریس سطوح بالاتر مشغول شده ایم، حال آن که اگر طلبه ای در سطح تقویت شود و از آن به خوبی بیرون بیاید، در مراحل بعدی کسب علم، دچار مشکل نخواهد بود و به آسانی گام خواهد برداشت؛ از آن جاست که می گوید، من باید تدریس دروس خارج را رها کرده و به تدریس دروس سطح بپردازم و اصلا تأکید داشتند که علمای بزرگ حوزه باید، دروس سطح حوزه را تدریس کنند.
 
پدرم معتقد بود سعی اساتید باید این باشد که دروسی مانند مکاسب، لمعه و رسائل، را تقویت کنند؛ چرا که اگر طلبه ای، این کتب را خوب فرا گرفت، استخوان دار بیرون می آید و بعد از آن که به درس خارج فقه می رسد، به دلیل این که درس خارج فقه، درس نظریه پردازی است، خود به خود وارد این فاز می شود، اما اگر قرار باشد، از (جامع المقدمات) تا (کفایه) را مشکل دار خوانده باشد، در آیند ه نمی توان از او انتظار یک طلبه قوی داشت.
 
* تدریس 40 دوره لمعتین
 
ایشان همواره عنایت خاصی به تدریس (لمعتین) داشتند و حتی در اواخر عمر خود، تحت هیچ شرایطی کلاس شان را تعطیل نمی کردند و برای برگزاری کلاس هم برای شان مهم نبود که یک یا 100طلبه در آن حضور دارند.
 
* عمامه خیس و تدریس!
 
 یک بار که آیت الله اشتهاردی(ع)، برای تدریس (لمعه) به «مسجد عشقعلی» می رفت، مصادف با روزی بود که مبارزات مردمی علیه رژیم شاه به حدی رسیده بود که با تیر اندازی و ... همراه بود؛ ایشان با عجله در حال عبور از یک جوی آب بودند که عمامه اش به داخل آب می افتد؛ در حالی که همه طلبه ها، منتظر بودند به خاطر همین موضوع کلاس تعطیل شود، اما به دلیل این که جوی آبی که عمامه در آن افتاده بود، آب روان و البته از نظر فقهی پاک بود، همان جا عمامه را می چکانند تا آب آن گرفته شود، پس از آن دوباره عمامه را بر سر می گذارند و شروع به تدریس می کنند؛ این امر نشان می دهد آیت الله ا شتهاردی بی تفاوت به ظواهر دنیوی بودند.
 
*فعالیت های سیاسی و رابطه با امام خمینی(ره)
 
فعالیت های سیاسی و اجتماعی آیت الله اشتهاردی(ره) به گونه ای بود که در تمامی عرصه ها حضوری فعال داشتند؛ به عنوان مثال وقتی قیام حضرت امام(ره) شروع شد، پدرم جزء کسانی بود، که از سوی امام(ره) مأموریت یافته که به علمای بلاد نامه بنویسد، اسلام در خطر است، ایشان، به علمای چندین منطقه از جمله یزد، کرمانشاه و ... نامه نوشت ( البته این موضوع را در اواخر عمر آیت الله اشتهاردی و در زمانی که بسیاری از شاگردان از ایشان خواسته بودند که گوشه ای از فعالیت های سیاسی خود را بگوید، متوجه شدیم).
 
آیت الله اشتهاردی(ره)، رابطه ای بسیار نزدیک با امام(ره) داشت؛ به گونه ای که طبق تعریف های والده، زمانی که حضرت امام(ره) قصد مشرف شدن به مکه معظمه را داشتند، مقید بودند که به خدمت آیت الله اشتهاردی(ره) برسند.
 
مرحوم پدرم در مبارزات سیاسی مانند پخش اعلامیه های امام خمینی(ره) و ... نقش داشتند و حتی چندین بار به دلیل سخنرانی علیه رژیم شاه، دستگیر شدند که البته به دلیل ارادتمندان بانفوذی که در تهران داشتند، خیلی زود آزاد می شدند.
 
* امتناع از پذیرش مسئولیت های اجرایی
 
 ایشان حتی بعد از انقلاب هم که شرایط قبول پست های سیاسی را داشت، اما بازهم اصرار بر ماندن در حوزه علمیه قم داشت؛ معتقد به حفظ حوزه بود و اصرار داشت علمای قم بایستی تخصصی کار کنند و هر طوری که هست حوزه حفظ شود؛ می گفت اگر حوزه حفظ شود،همه چیز حفظ شده و اگر حوزه ضعیف شود، همه چیز ضعیف می شود.
 
*درس خواندن، تنها راه موفقیت
 
تکه کلام معروف پدرم یک چیز بود و آن درس خواندن؛ بارها می فرمود؛ اگر طلبه ای وارد حوزه می شود، تا زمانی که به درجه علمی بالایی نرسیده است، نباید هیچ کار دیگری را انجام دهد؛ حال می خواهد این کار سیاسی، روزنامه نگاری و کارهای جانبی دیگر باشد، حتی جالب است می گفتند؛ که بحث تبلیغ بایستی تحت الشعاع درس خواندن قرار گیرد؛ یعنی درس خواندن را مقدم بر تبلیغ می دانستند.
 
آیت الله اشتهاردی(ره) در کل معتقد بود که تنها راه موفقیت یک طلبه این است که درس را به صورت واقعی آن بخواند و تأکید هم داشت که درس خواندن، بایستی به صورت حضوری و مباحثه ای باشد؛ حتی بعضی اوقات که من بعضی از دروس حوزوی را با نوار صوتی گوش می دادم، ایشان بعد از متوجه شدن، می گفتند، شما که طلبه نیستید؛
 
ایشان اعتقاد داشتند؛ درس را باید با جوانبش، گذراند واین که کسی تنها به صورت یک انسان کامپیوتری علم را یاد بگیرد، شدیدا مخالفت می کرد؛ چرا که معتقد بودند در درس خواندن به صورت حضوری، یک انتقال معنوی از استاد به شاگرد، صورت می پذیرد که این امر در درس خواندن فردی وجود ندارد.
 
*خود را مدیون امام خمینی(ره) و خون شهداء می دانست
 
خط قرمز آیت الله اشتهاردی(ره)، در مسائل سیاسی و اجتماعی، حفظ نظام بود؛ به گونه ای که تحت هر شرایطی و در صورت هر اتفاقی، روی حفظ نظام تأکید بسیاری داشت و حتی بعضاً اگر انتقادی هم می شد، زیر بار نمی رفت.
 
پدرم خود را مدیون امام خمینی(ره) و خون شهداء می دانستند و مدام می گفت: باید فردای قیامت جواب این ها را بدهیم؛ بارها این سخن را بر زبان جاری کرد که به دلیل این که امام(ره)، از حوزه برخاسته و حکومت طاغوت را سرنگون کرد، طلاب در هر رده ای که هستند، مدیون امام(ره) و خون شهداء هستند؛ خیلی زیاد روی این قضیه تأکید داشت، به صورتی که در هر جایی، عکس شهیدی وجود داشت، (بعضا حتی ممکن بود،آن شهید را نشناسد) مدتی روی آن تأمل می کردند؛ در تمامی تشییع جنازه های شهدا مقید بود که شرکت کند و حضور در تمامی مجالس ختم شهداء را تحت هر شرایط بر خود واجب می دانست.
 
* نیم خورده نان رزمندگان را می خورد
 
شاید حضور در جبهه به صورتی تشریفاتی جای تأمل نباشد، اما حضور آیت الله اشتهاردی(ره) در جبهه ها که به صورتی واقعا خاکی حضور پیدا می کرد، واقعا جای تأمل دارد؛ حتی گاهی اوقات نیم خورده نان رزمندگان را می خورد و می گفت تبرک است.
 
* لقب فقه سیار
 
به دلیل سرآمد بودن آیت الله اشتهاردی(ره) در مسائل فقهی و اخلاقی و همچنین اقامه نمازهای طولانی مدت در مدرسه فیضیه قم، امام خمینی(ره) به ایشان لقب فقه سیار را داده بودند.
 
علت این که امام به آیت الله اشتهاردی(ره)، لقب (فقه سیار) داده بودند، این بود که در دهه 30و 40 وقتی کسی از ایشان مسائل فقهی را می پرسید، همزمان نظریه 20فقیه و مجتهد را برای سوال کننده بیان می کرد و رفته رفته این لقب را بر او گذاشتند؛ به تمام اقوال دیگران در حالی که خود یک صاحب نظر بود، آگاهی داشت.
 
*به رهبری گفتند؛ چشم
 
وقتی آیت الله العظمی خامنه ای، به رهبری برگزیده شدند، از آیت الله اشتهاردی(ره)، می پرسد که آیا حاضرید در شورای استفتائات دفتر باشید؛ ایشان در پاسخ می گویند، آیا من مفید هستم؟؛ رهبر معظم انقلاب می فرمایند: آری؛ و گفتند: چشم.
 
آیت الله اشتهاردی، تا آخرین لحظه عمر خود، به کلمه (چشمی) که به مقام معظم رهبری گفته بود، وفادار بودند؛ به گونه ای که در سرما و گرما، به طرف دفتر رهبر معظم انقلاب حرکت می کردند، حتی گاهی قبل از باز شدن دفتر، پشت در دفتر منتظر می ماندند، به گونه ای می توان ایشان را کارمند نمونه هم نامید.
 
* افطاری طلبه جوان را به افطاری جامعه مدرسین ترجیح داد
 
یک بار در نیمه ماه رمضان، آیت الله اشتهاردی(ره) به افطاری جامعه مدرسین حوزه دعوت شد، اما به دلیل این که قبل از دعوت جامعه مدرسین، توسط یک طلبه جوان از مدرسه رسالت به افطاری دعوت شده بود، از اجابت دعوت به افطاری جامعه مدرسین امتناع کرد.
 
گاهی که برای نماز جماعت صبح به مسجد محل می رفتند، پشت سر طلبه جوانی که امام جماعت بود، می ایستادند، حتی اصرار دیگران مبنی بر این که به امامت جماعت بایستد، هم فایده ای نداشت.
 
* به انجام کارهای منزل مقید بود
 
آیت الله اشتهاردی(ره)، مقید بود کارهای مردانه خانه را شخص خودش انجام دهد، به گونه ای که در بیشتر روزها و بلافاصله بعد از نماز صبح به نانوایی می رفت و حتما هم مقید بودند که مانند دیگر مردم عادی در صف نانوایی بایستد.
 
*روش تربیتی
 
روش تربیتی ایشان، روشی بود که آن را از شرع مقدس اسلام برداشت کرده بود؛ به گونه ای که نکاتی را که صلاح می دید، باید آن ها را گوشزد کند، بیان می کرد؛ تأکید بسیار زیادی بر احترام به مادر خانواده داشتند، احترام عملی را در تمامی مسائل می شد از رفتار ایشان در یافت کرد؛ در ضمن هیچ گاه راضی به گناه کردن خود و یا خانواده اش نمی شد و اگر می دید گناهی از سوی خانواده و یا آشنایان او سر می زند، واکنش نشان می داد.
 
البته آیت الله اشتهاردی(ره)، یک فرد خشکی که تنها مقید به اجرای احکام شرعی باشد، نبود؛ معتقد بود کسی که بالغ شده است، خودش باید نمازش را بخواند، به همین دلیل هیچ گاه ندیدیم در این مورد به کسی چیزی بگوید.
 
* مشاعره، زنگ تفریح خانواده
 
اشعار شعرای بزرگی چون حافظ، سعدی، خیام، عطار و مولوی را حفظ بودند و همواره اصرار داشتند که با اعضای خانواده مشاعره کنند، این امر زنگ تفریح خانواده ما بود.
 
*هیچ گاه حرمت شکنی نمی کرد
 
فقط هرگاه عمل خلاف شرع ظاهری می دید، واکنش نشان می داد؛ حتی اگر روحانیونی خطاکار بودند، ایشان به هیچ وجه حاضر به حرمت شکنی روحانیت نبود؛ غیبت روحانیت و نظام را بر نمی تابید و در کل نسبت به غیبت حساس بودند؛ آیه قرآن کریم در مورد غیبت که می فرماید، با غیبت گوشت مرده برادر خود را می خورید، را با تمام وجود حس کرده بود و اگر در مجلسی غیبت می شد، اولین واکنش او ترک مجلس بود.
 
* عصبانیتی از ایشان ندیدیم
 
در کل باید گفت در امور دنیوی، عصبانیتی از ایشان نمی دیدیم، اما درست برعکس در مسائل سیاسی و اجتماعی بسیار حساس بوده و مرتب تذکر می دادند، چرا که خود را مدیون خون شهداء می دانست و دائما می گفت، نباید به گونه ای باشد که این خون ها بر گردنمان باشد.
 
* بگو بخند با اعضای خانواده
 
در اعیاد اهل بیت(ع)، به آشنایان و کودکان فامیل عیدی می دادند، در این ایام بیشترین بگو بخند را با اعضای خانواده خود داشتند؛
 
* ملاطفت با کودکان
 
آیت الله اشتهاردی(ره) نسبت به تمام کودکان ملاطفت خاصی داشتند، به گونه ای که اگر کودکی از نزدیکان یا فامیل توسط بزرگتر خود مورد بی مهری قرار می گرفت، واکنش نشان می داد.
 
*وقتی غرق در مطالعه بود، متوجه گرما و سرما نبود
 
در اتاق مطالعه کوچک پدرم، کولر یا بخاری جایی نداشت، و تنها امکانات آن یک پنکه سقفی بود؛ حتی گاهی که ما می خواستیم برای ایشان بخاری یا کولر تهیه کنیم، بیان می کرد که لازم نیست؛ باید گفت که در اوج مطالعه گرما و سرما را متوجه نمی شد.
 
*با تمام وجود پشتیبان ولایت فقیه بود
 
از قبل از انقلاب رابطه حسنه ای با مقام معظم رهبری داشتند؛ به غیر از رابطه خوبی که با رهبری داشت، معتقد بود کسی که پرچم انقلاب را در دست دارد باید حمایت کرد و در طول دوران انقلاب با تمام وجود پشتیبان نظام و ولایت فقیه بود.
 
*حتی نگفت بیماری قلبی دارد
 
آیت الله اشتهاردی(ره)، هیچ گاه بحث های مادی و دنیوی را مطرح نمی کردند؛ حتی مشکل قلبی خود را که در نهایت منجر به فوت ایشان در بین اقامه نماز مغرب و عشاء در مدرسه فیضیه قم شد را هیچ گاه برای ما نگفتند.
 
مرگ این عالم بزرگ در مدرسه فیضیه ای که محل کسب علوم اهل بیت(ع)، آن هم در بین نماز مغرب و عشاء، نشان از توجه خاص خداوند به ایشان دارد.
 
* صد در صداجتماعی بود
 
آیت الله اشتهاردی با وجودی که در اجتماع حضوری فعال داشت، اما عارف مسلکی نمونه بود و از دنیا بریده بود.
 
فعالیت آیت الله اشتهاردی(ره) با وجود کهولت سن در ماه های رجب، شعبان و رمضان بسیار زیاد می شد، به گونه ای که استراحت ایشان کمتر از 5یا 6ساعت بود، این امر انگیزه زیادی را می طلبد.
 
* نهایت احترام به میهمانان
 
وقتی مهمانی به منزل مان می آمد، ایشان تمام توجه خود را به پذیرایی از مهمانان و این که به آن ها خوش بگذرد، معطوف می کرد؛ تا از ایشان نمی خواستند در موضوعی سخن بگوید، سخن نمی گفت، اما زمانی که سخنی می گفتند، همگان با تمام وجود به آن گوش فرا می دادند.

/ 1 نظر / 11 بازدید
کاظم

با عرض سلام و خسته نباشید ! وبلاگ جالبی دارین بهتون تبریک میگم اجرتون با مولا ( ع ) !! منم چند روزه که یه وبلاگ با موضوع عقاید شیعه درست کردم یه سر بزنین به اونجا و زحمت بکشین وبلاگ بنده رو به نام ( عقایدشیعه ) در وبلاگتون قرار بدین - ممنون http://www.kazemgolnari.blogfa.com